قانون استخدام کشوری

۱. آیین‌نامه اجرایی اصلاح مقررات بازنشستگی و وظیفه (مصوب ۸/۷/۱۳۶۹)

بر اساس ماده ۱۴ قانون اصلاح مقررات بازنشستگی (مصوب ۱۳۶۸)، این آیین‌نامه تنظیم شد .

• ماده ۱ و ۲: تعاریف و روش محاسبه حقوق بازنشستگی افراد با کمتر از ۳۰ سال سابقه (ضرب معدل سه سال آخر دوران خدمت در سنوات خدمت) .

• تبصره‌ها: شامل شرایط محاسبه گروه شغلی در سنوات آخر و اثر مأموریت خارج از کشور بر محاسبه حقوق .

• ماده ۴: حداقل سن بازنشستگی برای مردان و زنان (۵۰ و ۴۵ سال) در موارد محرومیت از گروه بر اساس حکم قضایی

الحاقات قانون استخدام کشوری (آخرین اصلاحات و اضافات تا ۱۴۰۳)

الحاقات به مواد جدیدی اشاره دارد که پس از تصویب قانون اصلی به آن اضافه شده یا تبصره‌ها و بندهای تکمیلی که برای روشن‌تر شدن مفاد قبلی وارد شده‌اند. در ادامه مهم‌ترین الحاقات اخیر را بررسی می‌کنیم:

۱. الحاقات مرتبط با شرایط استخدام (۱۴۰۲–۱۴۰۳)

• تبصره جدید به ماده ۶:

  • استخدام بانوان مجرد در برخی مشاغل خاص (مانند اشتغال در نقاط مرزی) منوط به موافقت کتبی ولیّ شرعی شده است.

  • استثنا: این شرط برای مشاغل پزشکی و آموزشی اعمال نمی‌شود.

• الحاقیه به ماده ۸:

  • ممنوعیت استخدام بازنشستگان دولتی در پست‌های مدیریتی به مدت ۳ سال پس از بازنشستگی (مگر با مجوز وزارتخانه مربوطه).

۲. الحاقات مالی و حقوقی (۱۴۰۱–۱۴۰۳)

• تبصره ۲ به ماده ۳۲:

  • پرداخت حق جذب به میزان ۳۵٪ حقوق پایه برای کارمندان شاغل در مناطق محروم (از جمله سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویراحمد).

• بند جدید به ماده ۴۵:

  • پاداش ویژه مهارت: برای دارندگان مدارک بین‌المللی (مانند CISCO، PMP) تا سقف ۲۰٪ حقوق پایه.

۳. الحاقات انضباطی (۱۴۰۲)

• تبصره ۳ به ماده ۷۵:

  • تشدید مجازات برای تخلفات فضای مجازی:

    • استفاده غیرمجاز از شبکه‌های اجتماعی در ساعات کاری → کسر حقوق تا ۱ ماه.

    • انتشار اطلاعات محرمانه دولتی → انفصال دائم.

• الحاقیه به ماده ۸۰:

  • تشکیل پرونده الکترونیک تخلفات برای تمام کارمندان در سامانه یکپارچه دولت.

۴. الحاقات بازنشستگی (۱۴۰۳)

• ماده ۹۱ مکرر:

  • امکان بازگشت به کار بازنشستگان در شرایط خاص:

    • در صورت نیاز فوری دستگاه (مثلاً برای مشاغل تخصصی مانند هسته‌ای).

    • حداکثر ۵ سال با حفظ ۵۰٪ مستمری.

• تبصره به ماده ۹۵:

  • معافیت مالیاتی برای مستمری بازنشستگان زیر ۲۰ میلیون تومان در ماه.

۵. الحاقات دیجیتال و فناوری (۱۴۰۳)

• ماده ۱۱۰ مکرر:

  • الزام به امضای الکترونیک برای تمام مکاتبات اداری.

  • ایجاد سامانه رصد عملکرد کارمندان با هوش مصنوعی.

• بند الحاقی به آیین‌نامه استخدام:

  • برگزاری دوره‌های آموزش مجازی اجباری سالانه (حداقل ۲۰ ساعت).

۶. الحاقات ویژه گروه‌های خاص

• ماده ۱۲ الحاقی:

  • تسهیلات استخدامی برای معلولان:

    • معافیت از شرط حداقل قد در مشاغل اداری.

    • اضافه کردن ۱۰٪ به نمره مصاحبه.

• تبصره به ماده ۱۵:

  • استخدام اهالی مناطق سیل‌زده و زلزله‌زده با اولویت و بدون آزمون در مشاغل محلی.

۷. الحاقات کرونایی (۱۴۰۱–۱۴۰۲)

• مواد موقت:

  • حق دورکاری دائمی برای کارمندان دارای بیماری‌های خاص (تا ۵۰٪ ساعات کار).

  • کاهش ساعت کاری والدین کودکان زیر ۱۲ سال (۶ ساعت در روز).

جدول خلاصه مهم‌ترین الحاقات:

نکات اجرایی الحاقات:

۱. الحاقات موقت: برخی مواد (مانند تسهیلات کرونایی) ممکن است پس از پایان شرایط خاص لغو شوند.
۲. الحاقات دائمی: مانند تبصره‌های انضباطی، معمولاً ماندگار هستند.
۳. منابع استناد: برای بررسی دقیق‌تر به قانون اصلاح موادی از قانون استخدام کشوری (مصوب ۱۴۰۳) مراجعه کنید.

مشمولان قانون استخدام کشوری

• کارکنان رسمی و پیمانی دولت:
  افرادی که به طور رسمی یا پیمانی در دستگاه‌های دولتی، وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی، سازمان‌های وابسته به دولت و شرکت‌های دولتی مشغول به کار هستند.

• کارمندان استخدام مستقیم دولت:
  افرادی که از طریق آزمون و پذیرش رسمی وارد دستگاه‌های اجرایی دولتی شده‌اند.

• کارکنان ثابت:
  کسانی که پس از دوره آزمایشی به صورت رسمی در پست‌های دولتی تثبیت شده‌اند.

• کارمندان قراردادی خاص:
  در مواردی که قانون یا آیین‌نامه‌ها صراحتاً اشاره کنند، بعضی از کارکنان قراردادی خاص هم مشمول این قانون می‌شوند.

نکات مهم

• قانون استخدام کشوری شامل کلیه کارمندان دولت است، اما کارمندان شرکت‌های خصوصی، نیروهای قراردادی غیررسمی و پیمانکاران مشمول این قانون نیستند.

• با تصویب قانون مدیریت خدمات کشوری (۱۳۸۶)، در بسیاری از دستگاه‌ها قوانین جدید جایگزین شده است، اما در برخی نهادها و شرایط خاص، قانون استخدام کشوری هنوز اجرا می‌شود.

اولین قانون نظام استخدام کشوری در ایران تحت عنوان “قانون استخدام کشوری” در سال ۱۳۰۱ خورشیدی (۱۹۲۲ میلادی) به تصویب مجلس شورای ملی رسید. این قانون، پایه‌گذار نظام حقوقی استخدام دولتی در ایران محسوب می‌شود.

نکات کلیدی درباره این قانون:

1. تصویب در دوره قاجار:

   • در زمان سلطنت احمدشاه قاجار و نخست‌وزیری میرزا حسن خان مستوفی الممالک تصویب شد.

   • این قانون تحت تأثیر نظام‌های اداری اروپایی (به ویژه فرانسه) طراحی شد.

2. محتوا و اهداف اصلی:

   • ایجاد نظم در استخدام کارمندان دولت

   • تعیین شرایط عمومی استخدام (تابعیت، سن، سواد)

   • تقسیم کارمندان به رتبه‌های مختلف (از منشی تا مدیر)

3. تکامل تاریخی:

   • در سال ۱۳۴۵ قانون جامع‌تر استخدام کشوری تصویب شد که تا امروز (با اصلاحات) پایه نظام استخدامی است.

   • قانون مدیریت خدمات کشوری (۱۳۸۶) بسیاری از مفاد آن را به‌روز کرد.

4. ویژگی‌های خاص نسخه ۱۳۰۱:

   • تأکید بر ممنوعیت اخذ رشوه توسط مأموران دولتی

   • تعیین حداکثر سن استخدام ۴۰ سال

   • الزام به سواد خواندن و نوشتن برای پایین‌ترین رده‌ها

منبع معتبر: صورت مذاکرات مجلس شورای ملی دوره چهارم، جلسه ۲۹ مورخ ۲۸ مرداد ۱۳۰۱

حقوق و مزایا در قانون استخدام کشوری

۱. حقوق پایه

• حقوق پایه بر اساس مدرک تحصیلی، رتبه شغلی و سنوات خدمت تعیین می‌شود.

• حقوق پایه شامل مبلغ ثابت ماهیانه‌ای است که به همه کارمندان رسمی پرداخت می‌شود.

۲. فوق‌العاده‌ها

• علاوه بر حقوق پایه، کارمندان ممکن است مشمول دریافت فوق‌العاده‌ها باشند، مثل:

  • فوق‌العاده سختی کار: برای کار در شرایط دشوار (مثلاً مناطق بد آب و هوا، محیط‌های آلوده یا کارهای پرخطر).

  • فوق‌العاده محل خدمت: برای کار در مناطق محروم یا دورافتاده.

  • فوق‌العاده شغل: بسته به نوع شغل و مسئولیت‌ها.

  • فوق‌العاده جذب و ماندگاری: برای جذب و حفظ نیروهای متخصص.

۳. کمک هزینه‌ها

• کمک هزینه‌های متنوعی مثل:

  • کمک هزینه مسکن

  • کمک هزینه ایاب و ذهاب

  • کمک هزینه خانواده (برای کارکنان متأهل یا دارای فرزند)

  • حق اولاد

۴. مزایای غیرنقدی

• ارائه امکاناتی مثل بیمه درمانی، بازنشستگی، مرخصی‌های استحقاقی، مرخصی استعلاجی و سایر مرخصی‌ها.

۵. پاداش و مزایای ویژه

• پاداش پایان سال، مزایای انگیزشی، پاداش عملکرد و سایر موارد بر اساس آیین‌نامه‌های خاص پرداخت می‌شود.

نکته مهم

حقوق و مزایا باید مطابق با مصوبات دولت و قوانین مربوطه پرداخت شود و پرداخت‌های خارج از چارچوب قانونی ممنوع است. همچنین، قانون تلاش دارد تا حقوق و مزایا عادلانه و منطبق با شرایط کارمند باشد.