وکیل سفته با ۳۰ سال سابقه کار اماده قبول وکالت سفته از سراسر کشور بصورت حق الوکاله پایان کار میباشد.
جهت رزرو وقت مشاوره حقوقی با وکیل متخصص سفته با شماره ۰۹۱۲۸۳۹۴۴۸۳ تماس حاصل فرمائید.
سفته بانکی چیست؟
سفته سندی تجاری است که صادرکننده به موجب آن تعهد میکند مبلغی معین را در موعد مقرر به دارنده آن بپردازد.
سفته یک ابزار مالی است که در بسیاری از کشورها برای انتقال پول استفاده میشود. سفته در واقع یک نوع اسناد مالی است که تضمین میکند که مقدار مشخصی پول به کسی یا از طریق کسی انتقال داده شده است.
این ابزار به عنوان یک نوع پرداخت بانکی استفاده میشود و در تراکنشهای بینالمللی و داخلی مورد استفاده قرار میگیرد. اطلاعات بانکی، مقدار پرداخت، اطلاعات تاریخچه سفته و دیگر اطلاعات مربوطه در سفته بانکی قرار داده میشوند.
۰۹۱۲۸۳۹۴۴۸۳
روزانه افراد زیادی با وجود ذیحق بودن قادر به اثبات حق خود در مراجع قضائی نبوده و بدون هیچ دستاوردی نا امیدانه و گاه گریان از پله های دادگستری پائین می آیند !!!!!
عمده ترین دلیل این شکست عدم آشنائی مراجعین به اصول و قواعد دادرسی و ادله اثبات دعوی و محرومیت از داشتن یک وکیل خوب و دلسوز و یا عدم دسترسی آسان به وکیل و مشاوره حقوقی رایگان با وکیل پایه یک دادگستری میباشد.
مشاوره حقوقی آنلاین و تلفنی با شماره ۰۹۱۲۸۳۹۴۴۸۳ وکیل سفته
سفته یک ابزار کلیدی در تجارت و حقوق ایران
سفته (Bill of Exchange یا Promissory Note) به عنوان یکی از مهمترین اسناد تجاری در نظام حقوقی و اقتصادی ایران، نقشی حیاتی در تسهیل معاملات، تضمین تعهدات و تأمین مالی کوتاهمدت ایفا میکند.
این سند، ابزاری مبتنی بر اعتماد و ضمانت قانونی است که به دارنده آن این حق را میدهد که در سررسید مقرر، مبلغی مشخص را از صادرکننده مطالبه نماید.
در عصر حاضر که گردش سرمایه و تعهدات مالی پیچیدگیهای خاص خود را یافته است، شناخت دقیق ماهیت حقوقی سفته، شرایط شکلی آن، و مسیرهای قانونی مطالبهاش، برای فعالان اقتصادی، تجار و حقوقدانان ضروری است.
قانون تجارت جمهوری اسلامی ایران، بهویژه مواد ۲۹۲ تا ۳۱۰، چارچوب قانونی حاکم بر سفته را مشخص کرده است. سفته نه تنها یک ابزار پرداخت، بلکه یک وثیقه قوی محسوب میشود که در صورت عدم ایفای تعهد، مسیرهای قانونی متمایزی را برای دارنده فراهم میآورد که غالباً سریعتر از دعاوی حقوقی عادی است.
اهمیت این سند بهویژه در معاملات بینالملل و همچنین در قراردادهای داخلی برای تضمین حسن اجرای تعهدات قراردادهای بلندمدت، انکارناپذیر است.
بخش اول: سفته چیست و چه کاربردی دارد؟
تعریف دقیق سفته بر اساس قانون تجارت
سفته، سندی است که به موجب آن یک نفر (صادرکننده یا ظهرنویس)، تعهد میکند که در تاریخ یا سررسید معین، مبلغی معین را به دیگری (مُسْتَفید یا دارنده) یا به حوالهکرد وی بپردازد.
مطابق ماده ۲۹۲ قانون تجارت، سفته سندی است که توسط آن صادرکننده، تعهد مینماید که مبلغی را در زمان یا عندالمطالبه به دیگری بپردازد در صورت عندالمطالبه بودن لازم است اظهارنامه توسط وکیل سفته جهت صادر کننده ارسال شود .
برخلاف برات که یک سند سه طرفه است (صادرکننده، براتگیر و دارنده)، سفته ذاتاً یک سند دو طرفه است که شامل صادرکننده (متعهد اصلی) و دارنده (متعهد له) میباشد.
با این حال، قابلیت ظهرنویسی سفته، آن را به سندی انتقالی تبدیل میکند که ممکن است در جریان معاملات، طرفین دیگری نیز به آن اضافه شوند.
کاربردهای اصلی سفته
سفته به دلیل سهولت نسبی در تنظیم و اعتبار قانونی، در موارد متعددی مورد استفاده قرار میگیرد:
تضمین قراردادها و تعهدات: در پروژههای عمرانی، قراردادهای خرید و فروش عمده، یا قراردادهای خدماتی، سفته به عنوان تضمینی برای اجرای صحیح مفاد قرارداد، مبلغی از سوی پیمانکار یا فروشنده به کارفرما ارائه میشود.
تضمین تسهیلات بانکی و مالی: بانکها و مؤسسات مالی عموماً برای اعطای وامهای کوتاهمدت، سفتههای متعدد را به عنوان وثیقه نقدی یا تعهد پرداخت دریافت میکنند.
پرداخت بدهیهای تجاری: در مواقعی که امکان پرداخت نقدی بدهی در لحظه وجود ندارد، صادرکننده سفتهای با سررسید مشخص تنظیم میکند تا بدهی خود را به صورت آتی تضمین نماید.
انواع سفته از نظر زمان پرداخت
سفتهها از نظر زمان پرداخت به دو دسته اصلی تقسیم میشوند که کاربردهای متفاوتی دارند:
سفته عندالمطالبه (Payable on Demand): این نوع سفته، در هر زمانی پس از صدور، قابل مطالبه است، مگر آنکه صریحاً شرط دیگری ذکر شده باشد. در صورت عدم درج تاریخ سررسید، قانوناً سفته به صورت عندالمطالبه تلقی میشود.
سفته مدتدار (Time Draft): سفتهای است که تاریخ سررسید مشخصی برای پرداخت دارد (مثلاً سه ماهه، شش ماهه). در این حالت، دارنده نمیتواند قبل از فرارسیدن تاریخ مذکور، وجه آن را مطالبه نماید؛ مگر با توافق صادرکننده.
بخش دوم: تمایز سفته با سایر اسناد تجاری (چک، برات، فته طلب):
در حوزه اسناد تجاری، تمایز میان سفته و سایر ابزارهای پرداخت، از اهمیت حقوقی بالایی برخوردار است، زیرا هر کدام تابع مقررات خاصی هستند.
تفاوت سفته و برات
هرچند سفته و برات هر دو از اسناد لازمالاجرا محسوب میشوند، تفاوتهای اساسی در ساختار و طرفین آنها وجود دارد:
تعداد طرفین: برات یک سند سه طرفه است: صادرکننده (Sāhab)، براتگیر (Acceptor) که معمولاً باید شخص ثالثی باشد و دارنده (Payee). در مقابل، سفته یک سند دو طرفه است که صادرکننده مستقیماً متعهد به پرداخت است.
مستند بودن: برات ممکن است در مواردی نیازمند قبول (Acceptance) از سوی براتگیر باشد تا صادرکننده از تعهد اولیه خود آزاد شود (اگرچه در بسیاری از موارد، اصل بر تعهد براتگیر است).
سفته نیاز به قبولی ندارد، زیرا صادرکننده خود متعهد اصلی است و توسط وکیل سفته قابل اقدام است .
مقررات خاص: برات دارای مقررات سختگیرانهتری در خصوص ارائه جهت قبولی و واخواست است که سفته فاقد برخی از آنهاست.
اشاره به فته طلب: در عرف حقوقی قدیمی ایران، گاهی سفته را «فته طلب» نیز مینامیدند؛ این نامگذاری بیشتر اشاره به ماهیت «طلب» داشتن دارنده از صادرکننده دارد و در حال حاضر اصطلاح رسمی سفته رایجتر است.
تفاوت سفته و چک
تفاوت اصلی سفته و چک در ضمانت اجرا و شکل ظاهری آنها نهفته است:
ویژگی سفته چک شکل ظاهریسند چاپی دولتی یا فرم عادی قابل تهیه از بانکها یا دفاتر پستی.سند رسمی چاپی صادر شده توسط بانکها (فرم مخصوص چک).
جنبه کیفری در صورت عدم پرداخت، فاقد مجازات کیفری مستقیم است (صرفاً سند حقوقی است).
در صورت برگشت خوردن (عدم موجودی)، دارای مجازات کیفری (جرم صدور چک بلامحل) است.
مبلغ صادرکننده میتواند مبلغ دلخواه را قید کند.محدود به مبلغ موجود در حساب بانکی صادرکننده.تضمینتعهد نویسنده به پرداخت آتی.دستور پرداخت آنی صادرکننده به بانک.قابلیت استفادهبیشتر برای اعتبارات و تعهدات بلندمدتتر.ابزار اصلی پرداخت در معاملات روزمره.
مزایای سفته برای دارنده:
سرعت نسبی در فرآیند واخواست و استفاده از مسیرهای حقوقی سریعتر نسبت به دعاوی مدنی عادی داشته و با کمک وکیل سفته ( وکیل متخصص سفته ) به اسانی به مقصود خواهید رسید.
معایب سفته برای صادرکننده: سفته برخلاف چک، فاقد قابلیت پیگیری کیفری است، اما در صورت واخواست، فرآیند توقیف اموال و اجراییات آن به شدت جدی است.
بخش سوم: الزامات ظاهری، تهیه و سفته الکترونیکی
برای آنکه سفته از اعتبار سند تجاری برخوردار باشد، باید دارای شرایط شکلی خاصی باشد که در ماده ۲۹۲ قانون تجارت ذکر شده است.
نقص در این شرایط میتواند سفته را از اعتبار اسناد تجاری خارج ساخته و آن را صرفاً به یک سند بدهی عادی تبدیل کند.
شرایط شکلی سفته
قید کلمه “سفته” یا “برات” (در صورتی که به عنوان سفته استفاده شود): باید صراحتاً در متن سند قید شود که این سند یک سفته است.
تعهد پرداخت مبلغ معین: مبلغ باید به عدد و حروف قید شود و در صورت تفاوت بین عدد و حروف، حروف ملاک است.
نام گیرنده (مُسْتَفید): باید نام و نام خانوادگی یا عنوان شخص ثالثی که وجه باید به او پرداخت شود، قید گردد.
تاریخ صدور: تاریخ دقیق تنظیم سفته.
محل پرداخت: محلی که تعهد باید در آنجا ایفا شود.
تاریخ سررسید (موعد پرداخت): اگر این تاریخ قید نشود، سفته عندالمطالبه تلقی میشود.
محل صدور: محلی که سفته در آنجا صادر شده است.
امضا یا مهر صادرکننده: امضای شخصی که تعهد پرداخت را میپذیرد، الزامی است.
تهیه سفته
سفتهها به طور سنتی از طریق بانک ملی ایران (نمایندگی صدور اسناد بانکی) یا از طریق دفاتر پستی تهیه میشدند. امروزه، با پیشرفتهای تکنولوژی، دولت و سیستم بانکی به سمت الکترونیکی کردن این فرآیند حرکت کردهاند.
وکیل سفته توصیه مینماید که از دکه های روزنامه فروشی حدالامکان خرید سفته صورت نپذیرد .
معرفی سفته الکترونیکی (سفته الکترونیکی)
سفته الکترونیکی یکی از تحولات نوین در نظام اسناد تجاری ایران است که بر اساس مصوبات بانک مرکزی و با هدف کاهش جعل، افزایش سرعت و تسهیل فرآیند صدور و انتقال اسناد، راهاندازی شده است.
تعریف و مزایا: سفته الکترونیکی یک سند مبتنی بر فناوری اطلاعات است که تمامی مشخصات سفته کاغذی را داراست اما به صورت دیجیتال صادر و ثبت میشود.
امنیت بالا: به دلیل استفاده از سامانههای متمرکز و امضای الکترونیک، ریسک جعل به شدت کاهش مییابد.
سهولت انتقال: ظهرنویسی و انتقال مالکیت آن از طریق سامانه به سادگی انجام میشود.
قابلیت استعلام: دارنده میتواند به راحتی اصالت سند را توسط وکیل سفته از طریق سیستم استعلام نماید.
کاهش هزینهها: حذف مراحل فیزیکی صدور و نگهداری و حتی حق الوکاله وکیل متخصص سفته .
نحوه کارکرد سفته الکترونیکی منوط به احراز هویت صادرکننده از طریق سامانههای احراز هویت الکترونیکی و ثبت در سامانه مشخص (مانند سامانه صیاد برای چکها یا سامانههای مرتبط با بانک مرکزی برای سفتهها) است.
بخش چهارم: مراحل مطالبه و واخواست سفته
مهمترین وجه تمایز سفته از یک سند بدهی عادی، قابلیت واخواست آن است. واخواست فرایندی است که دارنده را قادر میسازد تا در صورت امتناع صادرکننده، حقوق تضامنی خود علیه ظهرنویسان و ضامنها را حفظ نماید.
نکول سفته (عدم پرداخت)
نکول به معنای امتناع صادرکننده یا کسی که سفته به او ابلاغ شده است (در صورت قبولی)، از پرداخت وجه سفته در سررسید مقرر است. نکول میتواند به صورت صریح (اظهار عدم پرداخت) یا ضمنی (عدم حضور در موعد مقرر) رخ دهد.
واخواست سفته: ضرورت قانونی
واخواست سندی رسمی است که به موجب آن دارنده سفته، نکول سفته را رسماً اعلام میکند و این نکول را به اطلاع صادرکننده و سایر مسئولین سفته میرساند.
مرجع قانونی واخواست: واخواست باید توسط دفتر دادگاه انجام شود سعی نماپید واخواست سفته ضرورتا توسط وکیل سفته صورت پذیرد .
مهلت و موعد واخواست
مهمترین نکته در مورد واخواست، رعایت مهلت قانونی آن است:
مهلت واخواست: دارنده سفته باید ظرف ده روز کامل از تاریخ سررسید سفته، اقدام به واخواست نماید.
اگر سررسید سفته “عندالمطالبه” باشد، مهلت ده روزه از روز ارائه سفته به صادرکننده (جهت پرداخت) شروع میشود.
اگر سررسید مشخص باشد، مهلت ده روزه از روز بعد از تاریخ سررسید آغاز میشود.
آثار عدم واخواست
رعایت مهلت ده روزه برای واخواست حیاتی است؛ زیرا:
حفظ حقوق تضامنی: تنها در صورتی که سفته به موقع واخواست شود، دارنده حق دارد علیه ظهرنویسان و ضامن سفته اقامه دعوی نماید و آنها را به صورت تضامنی ملزم به پرداخت کند.
سفته به سند عادی تبدیل میشود: اگر سفته واخواست نشود، دارنده حق رجوع به ظهرنویسان و ضامنها را از دست میدهد و سفته صرفاً به عنوان یک سند بدهی عادی باقی میماند. در این حالت، دارنده فقط میتواند علیه صادرکننده اصلی طرح دعوی حقوقی عادی (مطالبه وجه) کند که ممکن است مستلزم اثبات منشأ بدهی و مراحل طولانیتری باشد.
اقدامات پس از واخواست
پس از واخواست، دارنده باید برای وصول وجه اقدام کند. اگر واخواست در دفتر اسناد رسمی تنظیم شده باشد، دارنده میتواند با استفاده از نمونه واخواستنامه و ارائه سفته واخواست شده به دادگاه، دادخواست حقوقی مطالبه وجه سفته را مطرح نماید.
بخش پنجم: ابعاد حقوقی و قضایی
وقتی سفته وارد فرآیند قضایی میشود، مسیر پیگیری و ضمانتهای اجرایی آن مشخص میگردد.
نحوه مطالبه سفته در صورت عدم پرداخت (پس از واخواست)
پس از واخواست به موقع، دارنده میتواند مراحل زیر را طی کند:
طرح دادخواست حقوقی: تنظیم دادخواست با موضوع مطالبه وجه سند تجاری (سفته واخواست شده) در دادگاه صالح.
توقیف اموال: به دلیل اعتبار سند تجاری، دادگاه میتواند پس از رؤیت سفته و واخواستنامه، دستور تأمین خواسته و توقیف موقت اموال صادرکننده (و در صورت لزوم، ظهرنویسان) را صادر نماید.
صدور حکم: پس از رسیدگی، دادگاه حکم بر محکومیت صادرکننده (و سایر مسئولین در صورت رعایت تشریفات) به پرداخت وجه سفته به علاوه خسارات تأخیر تأدیه و هزینههای قانونی صادر خواهد کرد.
هزینه دادرسی ذسفته و هزینه وکیل برای سفته
هزینه دادرسی در دعاوی مبتنی بر اسناد تجاری (شامل سفته و برات) تابعی از ارزش مبلغ سفته است. بر اساس قوانین آیین دادرسی مدنی، دعاوی مالی به دو دسته دعاوی با نصاب مشخص (تا سقف دویستملیون ریال در مرحله بدوی در دادگاه عمومی) و دعاوی بیش از آن تقسیم میشوند، که هزینههای مربوطه بر اساس درصد مشخصی از مبلغ سفته محاسبه میگردد.
بیاعتبار شدن سفته (مرور زمان حقوقی)
سفتهها مانند سایر اسناد تجاری، مشمول مرور زمان خاصی هستند. بر اساس قانون تجارت:
مرور زمان برای اقامه دعوی علیه صادرکننده: اگر دارنده علیه صادرکننده (و در صورت عدم واخواست علیه وی)، دادخواست خود را ظرف ۵ سال از تاریخ سررسید ارائه ندهد، حق مطالبه حقوقیاش ساقط میشود.
مرور زمان حقوقی سفته به عنوان سند عادی: اگر سفته واخواست نشود و صرفاً سند بدهی عادی تلقی شود، مرور زمان عمومی حقوقی آن یعنی ۱۰ سال جاری خواهد بود.
حکم جلب و جنبه کیفری سفته
این یک نکته بسیار مهم است: سفته به خودی خود سند کیفری نیست.
بر خلاف چک که صدور آن بدون موجودی جرم است، در مورد سفته، اگر صادرکننده پس از صدور حکم قطعی دادگاه همچنان از پرداخت امتناع ورزد و اثبات شود که وی تمکن مالی دارد و از پرداخت عمدی طفره میرود، در مرحله اجرای حکم ممکن است شرایطی فراهم آید که وی به دلیل امکان پرداخت و عدم پرداخت تحت پیگرد (از جمله جلب) قرار گیرد؛ اما این مجازات، مجازات مستقیم صدور سفته بلامحل نیست، بلکه اجرای حکم قطعی دادگاه است.
محکومیت تضامنی ضامن و ظهرنویسان
در صورتی که سفته به موقع واخواست شود، تمام امضاکنندگان سفته (صادرکننده، ظهرنویسان و ضامن) در برابر دارنده سفته، مسئولیت تضامنی خواهند داشت. این بدین معناست که دارنده میتواند پس از واخواست، همزمان یا به صورت انفرادی، علیه تمام یا بخشی از آنها اقامه دعوی کرده و تمامی مبلغ را از هر یک از آنها مطالبه نماید.
نقش وکیل متخصص سفته و زمانبندی رسیدگی
در فرآیند واخواست و به ویژه پس از آن، نقش وکیل متخصص سفته در امور اسناد تجاری حیاتی است. وکیل با اطمینان از رعایت مهلتهای قانونی (به ویژه ده روز واخواست) و تنظیم صحیح دادخواست، ریسک از دست دادن حقوق تضامنی را از بین میبرد.
زمان رسیدگی قضایی متغیر است:
تنظیم واخواست: چند روز کاری در دفترخانه.
رسیدگی در دادگاه بدوی (مطالبه وجه سفته): بسته به رویه دادگاه و شلوغی پروندهها، معمولاً بین ۶ ماه تا یک سال و نیم.
اجرای حکم: میتواند بسته به میزان اموال محکومعلیه، زمانبر باشد.
نتیجهگیری
سفته به عنوان یک رکن اساسی در نظام اسناد تجاری ایران، ابزاری قدرتمند برای تضمین تعهدات مالی و تسهیل معاملات اعتباری است. ماهیت حقوقی آن، که از تعهد اصلی صادرکننده نشأت میگیرد و با قابلیت ظهرنویسی، ضمانت اجرایی قویتری پیدا میکند، آن را متمایز میسازد.
برای بهرهمندی کامل از مزایای سفته، رعایت دقیق شرایط شکلی هنگام صدور و مهمتر از آن، پایبندی مطلق به مهلت قانونی ده روزه واخواست در صورت نکول، امری حیاتی است. بیتوجهی به این مهلت، دارنده را از دسترسی به مسئولیت تضامنی ظهرنویسان و ضامنها محروم میسازد.
با ظهور سفته الکترونیکی، روند اعتبارسنجی و انتقال مالکیت این سند تسهیل شده و امنیت آن افزایش یافته است، اما اصول حقوقی حاکم بر تعهدات و مسئولیتها همچنان پابرجا خواهد بود. فعالان اقتصادی همواره باید با در نظر گرفتن این ابعاد حقوقی، در تنظیم و نگهداری سفتهها نهایت دقت را به عمل آورند تا در صورت بروز اختلاف، مسیر قانونی کمهزینهتر و سریعتری برای وصول مطالبات خود در اختیار داشته باشند.
چه مدارکی برای صدور سفته بانکی مورد نیاز است؟
جهت صدور سفته لازم استبعد از مشاوره حقوقی رایگان با وکیل متخصص سفته با شماره ۰۹۱۲۸۳۹۴۴۸۳ سفته سفید را از بانک ملی خریداری نموده و برابر مقررات پر نمایید.
مدت اعتبار سفته بانکی چقدر است؟
مدت اعتبار یک سفته بانکی معمولاً به صورت مشخص و در وقت صدور آن تعیین میشود. این مدت زمان معمولاً در بخشهای مربوطه به سفته بانکی نوشته میشود و میتواند متفاوت باشد.
مدت اعتبار سفته بانکی ممکن است به شکل روزانه، هفتگی، ماهانه یا حتی به صورت یک تاریخ خاص مشخص شده باشد. برخی از سفتههای بانکی تا تاریخ مشخصی قابل وصول هستند و پس از آن تاریخ اعتبار آنها پایان مییابد.
آیا میتوان مدت اعتبار سفته را تمدید کرد؟
مدت اعتبار یک سفته بانکی معمولاً به صورت مشخص و در زمان صدور تعیین میشود. اما در برخی موارد، ممکن است بتوانید مدت اعتبار یک سفته بانکی را تمدید کنید، اگر قابلیت تمدید در شرایط صدور سفته بانکی شما فراهم باشد.
برای تمدید مدت اعتبار یک سفته بانکی، ابتدا باید شرایط و قوانین مربوطه را با بانک یا صادرکننده سفته بانکی خود بررسی کنید. سپس با بانک یا مؤسسه مالی مربوطه تماس بگیرید و از امکان تمدید مدت اعتبار سفته بانکی خود استفاده کنید.
سفته یکی از اسناد تجاری است که در معاملات مالی و اقتصادی کاربرد زیادی دارد. سفته سندی است که به موجب آن، صادرکننده (متعهد) تعهد میکند مبلغی مشخص را در تاریخ معین یا عندالمطالبه (هر زمان که دارنده بخواهد) به شخصی که سفته را در اختیار دارد (دارنده) پرداخت کند.
ویژگیهای اصلی سفته:
۱. وعده پرداخت پول : در سفته، متعهد باید مبلغ مشخصی را پرداخت کند.
2. داشتن امضا یا مهر : سفته باید به امضای صادرکننده برسد.
3. ذکر تاریخ و مبلغ : باید در آن تاریخ صدور، مبلغ و تاریخ پرداخت مشخص باشد.
4. دارای ضمانت قانونی: در صورت عدم پرداخت، دارنده میتواند از طریق مراجع قانونی مطالبه کند.
5. امکان ظهرنویسی: سفته قابل انتقال به دیگران از طریق پشتنویسی (ظهرنویسی) است.
کاربردهای سفته:
ضمانت پرداخت وام یا اقساط
تضمین حسن انجام کار
معاملات تجاری و اعتباری بین اشخاص و شرکتها
کاربردهای سفته بسیار متنوع است و در حوزههای مختلف مالی، تجاری و استخدامی مورد استفاده قرار میگیرد. در ادامه کاربردهای اصلی سفته را با شرح توضیح میدهم:
۱. تضمین بازپرداخت بدهی
سفته معمولاً برای ضمانت بازپرداخت وام یا بدهیهای مالی بین اشخاص یا شرکتها استفاده میشود. شخص بدهکار برای اطمینان خاطر طلبکار، سفتهای معادل یا بیشتر از مبلغ بدهی میدهد تا در صورت عدم پرداخت، طلبکار بتواند از طریق قانونی وجه آن را مطالبه کند.
۲. تضمین حسن انجام کار
در روابط کاری و استخدامی، کارفرما ممکن است از کارمند یا پیمانکار بخواهد که برای تضمین حسن انجام وظایف خود، سفتهای با مبلغ معین ارائه دهد. در صورتی که کارمند یا پیمانکار تعهدات خود را انجام ندهد یا خسارتی وارد کند، کارفرما میتواند به سفته استناد کند.
۳. معاملات تجاری و خرید نسیه
در معاملات نسیه یا خرید کالا و خدمات به صورت اقساطی، فروشنده معمولاً از خریدار سفته میگیرد تا در صورت عدم پرداخت اقساط یا مبلغ نهایی، از آن به عنوان سند پرداخت استفاده کند.
۴. وثیقه در قراردادها
سفته میتواند به عنوان وثیقهای برای تضمین اجرای شروط قرارداد بین دو یا چند طرف استفاده شود. برای مثال در قرارداد اجاره، پیمانکاری یا مشارکت.
۵. ابزار انتقال بدهی
سفته همانند چک، قابل انتقال است و از طریق ظهرنویسی میتوان آن را به شخص دیگری واگذار کرد. بنابراین در تجارت، سفته میتواند مانند پول نقد در معاملات مورد استفاده قرار گیرد.
۶. استفاده در دعاوی حقوقی
در صورت عدم پرداخت مبلغ مندرج در سفته، دارنده آن میتواند از طریق دادگاه یا اجرای ثبت، نسبت به مطالبه آن اقدام کند. بنابراین، سفته پشتوانه قانونی قوی دارد.
انواع سفته :
۱. سفته عندالمطالبه
تعریف : سفتهای که در آن تاریخ معینی برای پرداخت ذکر نمیشود و به محض مطالبه دارنده، باید پرداخت شود.
ویژگی: از انعطافپذیری بیشتری برخوردار است و دارنده میتواند در هر زمانی مطالبه کند.
کاربرد: بیشتر در معاملات کوتاهمدت یا مواقعی که اعتماد نسبی بین طرفین وجود دارد، استفاده میشود.
۲. سفته مدتدار (تاریخدار)
تعریف: سفتهای که در آن تاریخ مشخصی برای پرداخت درج شده است.
ویژگی: متعهد فقط موظف است در آن تاریخ خاص مبلغ را پرداخت کند.
کاربرد: رایجترین نوع سفته در معاملات تجاری و قراردادی.
۳. سفته ضمانتی (سفته تضمینی)
تعریف : سفتهای که به عنوان تضمین حسن انجام کار یا اجرای تعهدات در قراردادها ارائه میشود.
ویژگی : جنبه مالی مستقیم ندارد مگر اینکه تعهدات نقض شوند.
کاربرد : در روابط کارفرما و کارمند، پیمانکار و کارفرما، یا بانک و مشتری.
۴. سفته سفیدامضا
تعریف : سفتهای که فقط امضای صادرکننده را دارد و سایر قسمتها مانند مبلغ، تاریخ یا نام دارنده خالی است.
ویژگی : بسیار خطرناک است مگر با قرارداد یا توافق کتبی دقیق.
کاربرد : گاهی برای سرعت یا اعتماد زیاد صادر میشود، ولی از نظر حقوقی میتواند مشکلساز شود.
۵. سفته ارزی
تعریف : سفتهای که مبلغ آن به ارز خارجی (مثلاً دلار یا یورو) نوشته میشود.
ویژگی : ممکن است با قوانین خاصی مواجه شود و ارزشگذاری آن در زمان مطالبه به نرخ روز صورت گیرد.
کاربرد : در معاملات بینالمللی یا داخلی که با ارز انجام میشود.
۶. سفته غیرقابل انتقال
تعریف: در این نوع سفته، صادرکننده قید میکند که سفته قابل انتقال به غیر نیست.
ویژگی: تنها همان شخصی که نامش در سفته آمده حق مطالبه دارد.
کاربرد : برای محدود کردن انتقال و جلوگیری از مشکلات حقوقی ناشی از تغییر دارنده.
مجازات :
در حقوق ایران، صدور یا تسلیم سفته به خودی خود جرم نیست و مجازات کیفری ندارد؛ اما اگر شخصی با سوءنیت در استفاده از سفته، مرتکب عمل متقلبانه یا مجرمانه شود، بسته به نوع عمل، ممکن است با مجازات کیفری روبهرو گردد. در ادامه به تفصیل توضیح میدهم:
۱. در حالت عادی: صدور سفته جرم نیست
اگر کسی سفتهای صادر کند و در موعد مقرر مبلغ آن را پرداخت نکند،
این یک دعوای حقوقی محسوب میشود و دارنده سفته باید از طریق دادگاه حقوقی یا اجرای ثبت وجه آن را مطالبه کند.
مجازات ندارد، ولی متعهد ممکن است:
مجبور به پرداخت اصل مبلغ، خسارت تأخیر، و هزینه دادرسی شود.
در صورت ناتوانی از پرداخت، مشمول قانون اعسار گردد.
۲. در صورت وجود سوءنیت یا تقلب، موضوع کیفری میشود
الف) صدور سفته بدون قصد پرداخت (کلاهبرداری)
اگر صادرکننده از ابتدا قصد پرداخت نداشته باشد و برای فریب طرف مقابل، سفته بدهد، ممکن است مشمول ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری شود.
مجازات : ۱ تا ۷ سال حبس + جزای نقدی معادل مال بردهشده + رد مال
ب) سفته سفیدامضا و سوءاستفاده از آن
اگر کسی سفتهای سفیدامضا بگیرد و آن را برخلاف توافق پر کند و اقدام به مطالبه وجه کند، مرتکب خیانت در امانت شده است.
مجازات: حبس از ۶ ماه تا ۳ سال طبق ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات)
پ) جعل یا الحاق در سفته توسط وکیل سفته قابل پیگرد میباشد .
اگر کسی متن سفته را جعل یا رقمها را دستکاری کند، مرتکب جرم جعل اسناد تجاری شده است.
مجازات : طبق ماده ۵۲۳ تا ۵۳۶ قانون مجازات اسلامی:
حبس از ۶ ماه تا ۱۰ سال بسته به نوع جعل + جزای نقدی + محرومیت اجتماعی
نکته مهم:
عدم پرداخت سفته، به تنهایی جرم نیست مگر اینکه با سوءنیت و اقدامات متقلبانه همراه باشد.
برای مطالبه وجه سفته، بهترین راه، طرح دعوای حقوقی یا مراجعه به اداره اجرای ثبت اسناد رسمی است.
سفته ممکن است در برخی شرایط اعتبار حقوقی خود را از دست بدهد و دارنده آن دیگر نتواند از طریق مراجع قضایی یا قانونی آن را مطالبه کند. در ادامه توضیح میدهم چه مواردی باعث بیاعتباری سفته میشود :
۱. عدم درج اطلاعات ضروری در سفته
اگر یکی از موارد الزامی در سفته نوشته نشود یا ناقص باش، سفته ممکن است از نظر قانونی بیاعتبار شود یا به عنوان “سند تجاری” شناخته نشود:
موارد ضروری در سفته:
مبلغ دقیق و مشخص
نام گیرنده (در صورت لزوم)
تاریخ صدور و تاریخ پرداخت
امضای صادرکننده
مثال: اگر سفته امضا نداشته باشد یا مبلغ آن مشخص نباشد، ارزش حقوقی ندارد.
۲. پرداخت کامل مبلغ سفته
اگر بدهکار مبلغ سفته را به صورت کامل پرداخت کرده باشد، سفته از نظر حقوقی بیاثر میشود.
توصیه: دارنده سفته پس از پرداخت باید آن را به بدهکار برگرداند یا با ذکر عبارت “سفته تسویه شد” به او تحویل دهد.
۳. عدم مطالبه در مهلت قانونی (مرور زمان)
اگر دارنده سفته در مهلت قانونی برای واخواست یا مطالبه آن اقدام نکند، ممکن است سفته از نظر تجاری بیاثر شود، گرچه هنوز از طریق دادخواست حقوقی قابل پیگیری است.
مهلتها:
مهلت واخواست : تا ۱۰ روز از تاریخ سررسید توسط وکیل متخصص سفته انجام شود .
مهلت اقامه دعوا : حداکثر تا ۵ سال از تاریخ واخواست یا سررسید.
-۴. الحاق یا تغییر غیرمجاز در متن سفته
اگر کسی بدون اجازه طرف مقابل، مبلغ، تاریخ یا نام گیرنده را تغییر دهد، سفته از نظر قانونی ممکن است جعلی یا مخدوش شناخته شود و در دعوا رد شود.
۵. مفقود شدن سند یا اثبات جعل
اگر سفته گم شود، سرقت شود یا دادگاه جعل بودن آن را احراز کند، طبیعتاً بیاعتبار خواهد شد.
۶. فسخ یا ابطال قرارداد مرتبط با سفته
اگر سفته به عنوان ضمانت یک قرارداد صادر شده باشد، و آن قرارداد به دلایلی فسخ یا باطل شود، در برخی موارد میتوان توسط وکیل سفته اثبات کرد که سفته نیز بیاعتبار است.
۷. استفاده سوء و خلاف توافق از سفته
اگر ثابت شود که دارنده سفته آن را برخلاف توافق و به ضرر صادرکننده استفاده کرده (مثلاً در سفته سفیدامضا)، صادرکننده میتواند با ارائه دلایل، ابطال یا بیاعتباری سفته را از دادگاه بخواهد.
