ارث

ارث انتقال قانونی اموال و حقوق فرد متوفی به وارثان طبق قواعد حقوقی و شرعی است جهت رزرو وقت مشاوره با وکیل حاذق با شماره ۰۹۱۲۸۳۹۴۴۸۳ تماس حاصل فرمائید .

تعریف «ارث» در فقه:

(به عربی: الإرث یا المیراث)، عبارت است از انتقال مالکیت اموال، حقوق، و دیون شخص فوت‌شده به بازماندگان او (ورثه)، طبق ضوابط مشخصی که در قرآن، سنت پیامبر، و منابع فقهی بیان شده است

در فقه اسلامی:

ارث یعنی:

«حقّ شرعی ورثه در مال کسی که از دنیا رفته است»

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید

به‌عبارت دیگر، وقتی شخصی فوت می‌کند، دارایی او بین بستگانش (بر اساس نسبت، قرابت، یا نَسَب) تقسیم می‌شود. این تقسیم بر پایه قواعد دقیق و از پیش تعیین‌شده‌ در فقه صورت می‌گیرد، و ورثه حق ندارند برخلاف آنچه شرع گفته عمل کنند (مگر با رضایت همه ورثه)

در قرآن:

یکی از موضوعات مهم در قرآن است، به‌طوری‌که آیاتی مثل آیات ۱۱، ۱۲ و ۱۷۶ سوره نساء صراحتاً نحوه تقسیم ارث را مشخص کرده‌اند

نکات کلیدی :

فقط پس از مرگ قطعی شخص و پرداخت بدهی‌ها و وصیت او تقسیم می‌شود

ورثه باید از طبقه‌بندی مشخصی پیروی کنند: طبقه اول (فرزندان، پدر و مادر، همسر)، سپس طبقه دوم (خواهر، برادر، اجداد) و..

اگر شخصی وصیت کرده باشد، فقط تا یک‌سوم اموالش می‌تواند طبق وصیت تقسیم شود؛ باقی‌مانده باید طبق شرع بین ورثه تقسیم گردد

در صورت نبود وارث، اموال به بیت‌المال (حکومت اسلامی) تعلق می‌گیرد

تفاوت تقسیم ارث بین شیعه و سنی:

در نگاه اول ممکنه به نظر برسه که فقه شیعه و سنی در ارث خیلی شبیه‌ان، چون هر دو از قرآن و سنت استفاده می‌کنن، اما وقتی دقیق‌تر نگاه کنیم، تفاوت‌های مهمی در نحوه‌ی تقسیم ارث، مخصوصاً در بعضی موارد خاص، بین این دو مکتب وجود داره

تفاوت‌های مهم تقسیم ارث بین فقه شیعه و فقه اهل سنت:

زن از زمین

شیعه: زن (همسر متوفی) از عرصه (زمین) ارث نمی‌برد، فقط از قیمت بنا، درخت، و ساختمان ارث دارد

سنی: زن از همه‌ی اموال، حتی زمین ارث می‌برد، مثل بقیه‌ی وراث

 

مثال : اگر مردی فوت کند و یک باغ داشته باشد، در فقه شیعه، همسرش از قیمت درخت‌ها و ساختمان ارث می‌برد، ولی از خود زمین نه. اما در فقه سنی، از خود زمین هم ارث می‌برد

ارث بردن ذوی‌الارحام (خویشاوندان دور)

شیعه: اگر طبقه اول و دوم وراث نباشند، ذوی‌الارحام (مثل خاله، دایی، پسرعمه و…) ارث می‌برند

سنی: ذوی‌الارحام معمولاً ارث نمی‌برند. اموال به وراث دیگر یا به بیت‌المال داده می‌شود، مگر در مذاهبی مثل مالکی که بعضی موارد رو قبول دارن

ارث بردن نوه از طرف فرزند دختر

شیعه: نوه‌ی دختری مثل نوه‌ی پسری ارث می‌بره، اگر فرزند دختر فوت کرده باشه

سنی: در بسیاری از موارد، نوه‌ی دختری ارث نمی‌برد، یا ارثش بسیار محدودتر از نوه‌ی پسری هست

ردّ (بازگشت باقیمانده ارث)

شیعه: اگر سهم برخی از ورثه کمتر از کل مال بود و وارثی نبود که باقی مال به او برسد، مابقی بین وراث اصلی تقسیم می‌شود به این می‌گن رد

سنی: در بسیاری از مذاهب اهل سنت (مثلاً حنفی)، باقی‌مانده‌ به بیت‌المال (خزانه دولت) داده می‌شود، نه به ورثه دیگر

قاعده تعصیب (سهم باقی‌مانده برای پسر)

 

سنی: قانونی دارن به نام تعصیب، یعنی اگر سهم مشخص شده‌ای برای وارثی نباشه، باقیمانده به بعضی وراث داده می‌شه (مثلاً پسر عمو)

شیعه: تعصیب رو قبول نداره. هر کسی فقط سهم مشخص خودش رو می‌بره. باقی‌مانده یا بین وراث بازتوزیع می‌شه یا به ذوی‌الارحام می‌رسد

سهم مادر در کنار چند فرزند

شیعه: مادر معمولاً در کنار چند فرزند، یک‌ششم ارث می‌برد

سنی: همین مقدار در مذاهب اهل سنت هم هست، ولی ممکنه تفاوت‌هایی بسته به شرایط خاص ایجاد بشه

جمع‌بندی کلی:

 

| موضوع                        | فقه شیعه                         | فقه سنی                          |

|—————————–|———————————-|———————————-|

| زن از زمین              | فقط از قیمت اعیان               | از خود زمین هم ارث می‌برد       |

| نوه دختری                   | ارث می‌برد                      | معمولاً ارث نمی‌برد             |

| ذوی‌الارحام (خویشان دور)     | ارث می‌برند                     | غالباً ارث نمی‌برند             |

| باقی‌مانده ارث (ردّ)         | بین ورثه تقسیم می‌شود          | به بیت‌المال می‌رسد             |

| تعصیب                       | وجود ندارد                     | پذیرفته شده                    |

نمونه لایحه  :

در ادامه یک نمونه لایحه دفاعیه در خصوص ارث رو برات می‌نویسم. فرض می‌گیریم که شخصی (مثلاً خواهر) ادعای ارث داره و خواسته سهم خودش رو از اموال متوفی دریافت کنه ولی سایر ورثه یا انکار کردن یا همکاری نکردن، و حالا او می‌خواد لایحه‌ای به دادگاه ارائه بده

نمونه لایحه دفاعیه یا درخواست تقسیم ترکه

ریاست محترم شعبه … دادگاه حقوقی شهرستان

با سلام و احترام

اینجانب … فرزند … به شماره ملی …، ساکن …، به عنوان یکی از وراث مرحوم/مرحومه … که در تاریخ … درگذشته‌اند، به استحضار می‌رسانم:

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید

متوفی دارای اموالی شامل … (ذکر اموال مثلاً: یک قطعه زمین به مساحت … متر مربع به پلاک ثبتی …، یک دستگاه آپارتمان، حساب بانکی به شماره … در بانک …) می‌باشد

وراث قانونی ایشان طبق گواهی انحصار وراثت شماره … صادره از شعبه … شورای حل اختلاف عبارتند از:

اینجانب (فرزند/همسر/والد متوفی)

آقای/خانم … (فرزند/همسر/پدر/مادر)

علی‌رغم درخواست‌های مکرر شفاهی/کتبی برای تقسیم ماترک، سایر وراث از همکاری در تقسیم ارث و افراز اموال خودداری نموده‌اند

با استناد به مواد ۸۶۷ تا ۹۴۹ قانون مدنی و همچنین قانون امور حسبی (ماده ۳۰۰ به بعد)، اینجانب خواهان تقسیم ترکه و تحویل سهم‌الارث خود می‌باشم .

فلذا از مقام محترم قضایی تقاضا دارم:

صدور حکم بر تقسیم ترکه و تحویل سهم‌الارث اینجانب

در صورت لزوم، تعیین کارشناس رسمی دادگستری جهت ارزیابی اموال

و اتخاذ تصمیم شایسته در خصوص هزینه‌های دادرسی

با تشکر و احترام

امضاء:

تاریخ:

شماره تماس:

نکات مهم:

اگر اموال غیرمنقول (مثل زمین یا خانه) وجود داشته باشه، باید دادخواست افراز یا فروش مال مشاع هم مطرح بشه

اگر هنوز انحصار وراثت نگرفتید، اون مرحله اول باید انجام بشه

اگه وصیت‌نامه هست، باید پیوست لایحه بشه

ارث مادری و تقسیم بعد از فوت مادر:

درباره ارث مادری و نحوه تقسیم بعد از فوت مادر در فقه و قانون ایران (بر پایه فقه شیعه):

وقتی مادر فوت می‌کند، چه کسانی ارث می‌برند ؟

اگر مادر فوت کند، ارث او بین وراثش تقسیم می‌شود. وراث او ممکن است شامل موارد زیر باشند:

فرزندان (پسر و دختر)

مهم‌ترین و نزدیک‌ترین وراث

پسر دو برابر دختر ارث می‌برد

شوهر (همسر مادر)

اگر مادر هنگام فوت شوهر داشته باشد:

اگر فرزند داشته باشد → ¼ (یک‌چهارم) ارث می‌برد

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید

اگر فرزندی نداشته باشد → ½ (نصف) ارث می‌برد

پدر و مادرِ مادر (یعنی پدربزرگ و مادربزرگ شما)

اگر زنده باشند، یک‌ششم برای هرکدام (در صورت وجود فرزند برای متوفی)

خواهر و برادر متوفی (یعنی دایی، خاله، عمه و..)

فقط در صورتی ارث می‌برند که مادر شما فرزند، پدر، مادر و شوهر نداشته باشد

مثال عددی ساده :

فرض کنیم مادر شما فوت کرده:

یک شوهر (پدر شما)

دو پسر

یک دختر

داشته باشد

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید

و دارایی او ۱۲۰ میلیون تومان است

تقسیم به شکل زیر انجام می‌شود:

سهم شوهر: چون مادر فرزند دارد → ¼ = 30 میلیون تومان

باقی‌مانده (۹۰ میلیون)بین فرزندان تقسیم می‌شود:

قانون: پسر دو برابر دختر

نسبت کل = 2 + ۲ + ۱ = 5 سهم

هر سهم = 90 ÷ ۵ = 18 میلیون تومان

پسر اول: ۳۶ میلیون

پسر دوم: ۳۶ میلیون

دختر: ۱۸ میلیون

نکات مهم:

جهیزیه‌ای که مادر آورده بود، اگر سندی یا توافقی وجود نداشته باشه، جزو اموال او محسوب می‌شه و بین وراث تقسیم می‌شه

اگر مادر وصیت‌نامه داشته باشه، حداکثر تا یک‌سوم اموالش رو می‌تونه طبق وصیت تقسیم کنه

اگر مادر بدهی یا مهریه همسر فوت‌شده‌ای داشته باشه، باید از اموالش پرداخت بشه قبل از تقسیم

« با تشکر از وقتی که برای مطالعه این مطلب قرار دادید، شما می توانید با استفاده از قسمت نظرات سوالات حقوقی خود را مطرح کنید تا ما در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگو شما باشیم ».