تأمین دلیل به معنای جمعآوری مدارک و شواهد به منظور استفاده در یک دعوی حقوقی است.جهت دریافت مشاوره با وکیل پایه یک دادگستری با شماره ۰۹۱۲۸۳۹۴۴۸۳ تماس حاصل فرمائید.
تامین دلیل
در فرآیند دادرسی، حفظ و ارائه ادله اثبات دعوا از اهمیت بسزایی برخوردار است. یکی از ابزارهای قانونی برای حفظ ادله و جلوگیری از زوال آن، تأمین دلیل است. تأمین دلیل اقدامی است که به موجب آن، دادگاه به درخواست ذینفع، دلایلی را که ممکن است در آینده مورد نیاز باشد، جمعآوری و ثبت میکند. این اقدام بهویژه در مواردی که دلایل ممکن است از بین بروند یا تغییر یابند، اهمیت ویژهای دارد.
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید
مفهوم و کاربرد قرار تأمین دلیل
قرار تأمین دلیل به معنای ثبت و ضبط ادلهای است که ممکن است در آینده مورد استناد قرار گیرد اما در معرض زوال، تغییر یا از بین رفتن قرار دارند. این قرار به درخواست یکی از طرفین دعوا و توسط مقام قضایی صادر میشود تا دلایل مربوط به یک دعوای احتمالی یا آتی، محفوظ بمانند.
کاربردهای تأمین دلیل
حفظ ادلهای که ممکن است با گذر زمان از بین بروند، مانند شهادت شهود، وضعیت ظاهری یک کالا، یا خسارات وارده به اموال.
ثبت وضعیت مالی و حقوقی اشخاص و شرکتها قبل از طرح دعوا.
اثبات برخی موارد فنی و کارشناسی که مستندات آن ممکن است در آینده تغییر کند.
ماده ۱۴۹
در مواردی که اشخاص ذی نفع احتمال دهند که در آینده استفاده از دلایل و مدارک دعوای آنان از قبیل تحقیق محلی و کسب اطلاع از مطلعین و استعلام نظر کارشناسان یا دفاتر تجاری یا استفاده از قرائن و امارات موجود در محل و یا دلایلی که نزد طرف دعوا یا دیگری است، متعذر یا متعسر خواهد شد، میتوانند از دادگاه درخواست تامین آنها را بنمایند. مقصود از تامین در این موارد فقط ملاحظه و صورتبرداری از اینگونه دلایل است.
ماده ۱۵۰
درخواست تامین دلیل ممکن است در هنگام دادرسی و یا قبل از اقامه دعوا باشد.
نحوه اجرای قرار تأمین دلیل
پس از صدور قرار تأمین دلیل، مقام قضایی مأمور اجرا (که معمولاً مدیر دفتر دادگاه یا یک کارشناس رسمی دادگستری است) را برای اجرای آن تعیین
معاینه و ثبت مشاهدات عینی: در مواردی که نیاز به بررسی وضعیت فیزیکی یک موضوع خاص مانند خسارات ساختمان یا وضعیت کالا باشد.
جلب نظر کارشناس: اگر موضوع نیاز به نظر تخصصی داشته باشد، کارشناس رسمی دادگستری تعیین شده و گزارش کارشناسی ارائه میدهد.
شهادت شهود: در مواردی که حفظ اظهارات شاهدان ضروری باشد.
پس از اجرای قرار، دلایل جمعآوریشده در پرونده ثبت میشوند و در صورت نیاز، در آینده مورد استناد طرفین قرار میگیرند
تفاوت تأمین دلیل و تأمین خواسته
تأمین دلیل و تأمین خواسته دو نهاد متفاوت در حقوق آیین دادرسی مدنی هستند:
موضوع تأمین دلیل تأمین خواسته هدف حفظ و ثبت ادله برای جلوگیری از زوال توقیف اموال خوانده برای تضمین اجرای حکم احتمالی ماهیتا اقدامی پیشگیرانه برای حفظ ادله اقدامی احتیاطی برای تضمین حق طلبکارنتیجه ثبت ادله بدون اثر اجرایی توقیف اموال خوانده مرجع صالح شورای حل اختلاف یا دادگاه صالح دادگاه رسیدگیکننده به دعوا
مرجع صالح جهت تأمین دلیل
بر اساس ماده ۱۴۹ قانون آیین دادرسی مدنی، مرجع صالح برای تأمین دلیل، دادگاهی است که دلایل در حوزه آن قرار دارند. به این ترتیب:
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید
مطابق قوانین، ارائه دلیل باید در شورای حل اختلاف منطقهای که دلایل و مدارک در آن منطقه قرار دارد، درخواست شود. همچنین درخواست تامین دلیل اموال غیر منقول هم در شورای حل اختلاف محل واقع شدن ملک باید ارائه شود. اما در مواردی غیر از این محل اقامت خوانده به عنوان مرجع صالح صدور تامین دلیل شناخته میشود و مدیر دفتر دادگاه مسئولیت تامین دلایل را به عهده دارد.
تفاوت تأمین دلیل و تحصیل دلیل
تأمین دلیل اقدامی قانونی و مشروع برای حفظ دلایل موجود است، در حالی که تحصیل دلیل به معنای ایجاد یا جمعآوری دلایل جدید پس از طرح دعوا بوده و برخلاف اصول دادرسی منصفانه است. به همین دلیل، تحصیل دلیل از طریق صدور قرار تأمین دلیل خلاف قانون محسوب میشود.
ضرورت استفاده از وکیل حاذق دادگستری در تأمین دلیل
بهرهگیری از وکیل متخصص در تأمین دلیل به دلایل زیر توصیه میشود:
تنظیم صحیح درخواست تأمین دلیل و ارائه دلایل موجه در موعد مناسب به دادگاه.
پیگیری اجرای صحیح قرار توسط مقام قضایی.
استناد مناسب به دلایل تأمینشده در مراحل بعدی دادرسی.
مدت اعتبار تأمین دلیل
هیچ محدودیت زمانی مشخصی برای اعتبار تأمین دلیل وجود ندارد، اما در صورت تغییر شرایط موضوع، ممکن است ارزش آن در دادرسی کاهش یابد. بنابراین، توصیه میشود که از دلایل تأمینشده در اولین فرصت در دادرسی استفاده شود.
تأمین دلیل با جلب نظر کارشناس
در مواردی که موضوع تأمین دلیل فنی باشد (مانند ارزیابی خسارات یا وضعیت فنی یک ساختمان)، دادگاه میتواند یک کارشناس رسمی دادگستری را مأمور بررسی و ارائه گزارش کند. این گزارش ممکن است در دعاوی آینده به عنوان دلیل مورد استفاده قرار گیرد.
اجرای قرار تأمین دلیل از جانب مجری قرار
مجری قرار (که معمولاً مدیر دفتر دادگاه یا کارشناس تعیینشده است) باید:
موضوع قرار را بررسی و اجرا کند.
گزارش کتبی از مشاهدات و نظرات تهیه کند.
نتایج را به دادگاه ارائه دهد.
اقدامات بعد از تأمین دلیل
پس از تأمین دلیل، اگر خواهان بخواهد از دلایل جمعآوریشده استفاده کند، باید ظرف مهلت معقولی دعوای اصلی خود را مطرح کند. در غیر این صورت، ممکن است ارزش ادله کاهش یابد یا طرف مقابل آن را بیاعتبار جلوه دهد.
نمونه رأی وحدت رویه در خصوص تأمین دلیل
نمونه نظریه اداره حقوقی قوه قضاییه
شماره نظریه: ۷/۹۷/۱۱۰۵
شماره پرونده: ۱۲۸۸-۱/۱۲۷-۹۶
استعلام:
با توجه به اینکه بر اساس ماده ۱۴۹ و ۱۵۵ از قانون آیین دادرسی مدنی تامین دلیل به منظور حفظ و ثبت وضع موجود صورت میگیرد و تشخیص ارزش آن در موارد استفاده با دادگاه میباشد حال چنانچه در مقام اجرای تامین دلیل موضوع به کارشناسی ارجاع شود و متعاقب وصول نظریه کارشناسی موصوف احدی از طرفین به آن نظریه اعتراض نماید آیا مرجع قضایی لزوماً باید موضوع را به کارشناس یا هیأت کارشناسی دیگری ارجاع دهد یا اینکه چون تامین دلیل برای حفظ آن است و تا کنون پرونده اصلی ماهیتی تشکیل نشده است دادگاه تکلیفی در خصوص ارجاع موضوع به کارشناس دیگر یا هیأت کارشناسی ندارد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
تأمین دلیل مطابق ماده ۱۵۵ قانون آئین دادرسی در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، برای حفظ دلیل است و تشخیص درجه ارزش آن در موارد استفاده با دادگاه است. بنابراین، نظریه کارشناس در پرونده تأمین دلیل در همان پرونده قابل اعتراض نبوده و تکلیفی برای دادگاه در مورد ارجاع امر به کارشناسی مجدد ایجاد نمیکند. بدیهی است در پرونده اصلی، دادگاه باید به اعتراض به نظریه مزبور وفق مقررات مربوط به کارشناسی رسیدگی کند.
نمونه دادنامه تأمین دلیل حقوقی
نمونه دادنامه:
مرجع شعبه … دادگاه عمومی حقوقی تهران
خواهان: آقای …
خوانده: آقای …
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید
موضوع: صدور قرار تأمین دلیل
رأی دادگاه:
«نظر به درخواست خواهان مبنی بر تأمین دلیل جهت بررسی میزان خسارت وارده به ملک، دادگاه با استناد به ماده ۱۴۹ قانون آیین دادرسی مدنی، قرار تأمین دلیل را صادر و کارشناس رسمی دادگستری را مأمور بررسی و تهیه گزارش مینماید.»