جرم نشر اکاذیب تشویش اذهان عمومی به معنای انتشار اطلاعات نادرست یا گمراهکنندهای است که موجب نگرانی، اضطراب یا ایجاد اختلال در نظم جامعه میشود و میتواند پیگرد قانونی داشته باشد.جهت رزرو وقت مشاوره با وکیل پایه یک دادگستری با شماره ۰۹۱۲۸۳۹۴۴۸۳ تماس حاصل فرمائید.
جرم نشر اکاذیب تشویش اذهان عمومی یکی از جرایم مرتبط با امنیت روانی و اعتماد عمومی در جامعه است. این جرم زمانی محقق میشود که فرد یا افرادی، عمداً مطالب دروغ، جعلی یا گمراهکنندهای را منتشر کنند که موجب ضرر به دیگران یا ایجاد ترس، بیاعتمادی یا اضطراب در جامعه شود.
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید
جرم نشر اکاذیب تشویش اذهان عمومی به معنای انتشار اطلاعات نادرست یا گمراهکنندهای است که موجب نگرانی، اضطراب یا ایجاد اختلال در نظم جامعه میشود و میتواند پیگرد قانونی داشته باشد.جهت رزرو وقت مشاوره با وکیل پایه یک دادگستری با شماره ۰۹۱۲۸۳۹۴۴۸۳ تماس حاصل فرمائید.
در ادامه، تعریف کامل این جرم را بر پایه قانون و رویه قضایی ایران ارائه میدهم:
انتشار، بیان یا نسبت دادن مطالب خلاف واقع (دروغ) به فرد، نهاد، یا کل جامعه، به گونهای که باعث ضرر مادی یا معنوی به دیگران یا فریب مقامات رسمی یا بیاعتمادی عمومی شود.
تشویش اذهان عمومی یعنی:
اقدامی که باعث برهم زدن آرامش روانی مردم، ایجاد اضطراب، نگرانی، ترس یا بیاعتمادی گسترده در سطح جامعه شود، معمولاً از طریق نشر اطلاعات نادرست یا تحریککننده.
مبنای قانونی:
ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات):
«هر کس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی، اکاذیبی اظهار کند یا با همان مقاصد، نوشته یا شکواییهای خلاف حقیقت تقدیم مقامات کند، به حبس از دو ماه تا دو سال یا شلاق تا ۷۴ ضربه محکوم خواهد شد.»
جرم نشر اکاذیب تشویش اذهان عمومی
ماده ۱۸ قانون جرایم رایانهای (برای فضای مجازی):
«هرکس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی، اکاذیبی را از طریق سامانههای رایانهای یا مخابراتی منتشر کند یا در دسترس دیگران قرار دهد، به حبس از ۹۱ روز تا دو سال یا جزای نقدی یا هر دو محکوم خواهد شد.»
⚖️ عناصر قانونی این جرم:
عنصر
شرح
عنصر قانونی
ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی و ماده ۱۸ قانون جرایم رایانهای
عنصر مادی
گفتن، نوشتن، انتشار یا ارسال مطالب دروغ یا گمراهکننده
عنصر روانی (معنوی)
قصد اضرار به دیگران، تشویش اذهان عمومی یا فریب مقامات
نمونههایی از این جرم:
پخش شایعه جعلی درباره مرگ یک شخصیت معروف
ادعای دروغ درباره فساد یا اختلاس یک مسئول بدون مدرک
انتشار خبر دروغ در مورد آلودگی آب یا غذا که مردم را نگران میکند
ادعای ساختگی درباره وقوع حمله تروریستی قریبالوقوع
ارکان نشر اکاذیب چیست :
ارکان جرم نشر اکاذیب سه بخش اصلی دارد: عنصر قانونی، عنصر مادی، و عنصر معنوی (روانی). اگر هر یک از این ارکان وجود نداشته باشد، جرم نشر اکاذیب محقق نمیشود.
در ادامه، این ارکان را بهطور دقیق و ساده توضیح میدهم:
۱. عنصر قانونی
این رکن یعنی قانونی که جرم را تعریف کرده و مجازات مشخصی برای آن تعیین کرده است.
مستند اصلی:
ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات):
«هر کس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی، اکاذیبی اظهار کند یا با همان مقاصد، نوشته یا شکواییهای برخلاف حقیقت تقدیم مقامات کند…»
ماده ۱۸ قانون جرایم رایانهای (در صورت وقوع در فضای مجازی)
۲. عنصر مادی (رفتار خارجی جرم)
یعنی عمل فیزیکی یا رفتاری که باید رخ دهد تا جرم تحقق یابد:
موارد شامل:
اظهار یا نوشتن مطالب دروغ
نشر، انتشار، یا در دسترس قرار دادن آن مطالب به دیگران
ارتباط آن مطالب با اشخاص حقیقی، حقوقی، یا نهادهای عمومی
ایجاد زمینه برای ضرر یا تشویش عمومی
مثال: پخش شایعه دروغین درباره ورشکستگی یک بانک در شبکه اجتماعی
جرم نشر اکاذیب تشویش اذهان عمومی
۳. عنصر معنوی (قصد و نیت مجرمانه)
یعنی اینکه شخص عمداً و آگاهانه مطلب دروغ را منتشر کرده باشد و هدف او یکی از موارد زیر باشد:
انگیزههای نادرست مورد نظر قانون:
قصد اضرار به غیر
قصد تشویش اذهان عمومی
قصد فریب یا گمراه کردن مقامات رسمی
اگر شخصی از نادرست بودن خبر آگاه نباشد یا سوءنیتی نداشته باشد (مثلاً فقط ناقل خبر بوده بدون علم به دروغ بودن آن)، عنصر معنوی محقق نمیشود و ممکن است جرم تلقی نگردد.
جهت رزرو وقت مشاوره خود با وکلای ما با شماره های زیر تماس بگیرید :
فردی برای ضربه زدن به همکار خود، به اداره گزارش میدهد که او رشوه گرفته، در حالی که چنین چیزی حقیقت ندارد.
نتیجه: این کار طبق ماده ۶۹۸، نشر اکاذیب در قالب شکایت یا گزارش دروغ محسوب میشود.
رای وحدت رویه در مورد نشر اکاذیب :
در حال حاضر، رأی وحدت رویه مشخص و مستقلی که دقیقاً به موضوع “نشر اکاذیب” طبق ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی اختصاص یافته باشد، وجود ندارد. با این حال، چند نکته مهم و مرتبط وجود دارد که باید بدانید:
وضعیت “رأی وحدت رویه” درباره نشر اکاذیب:
تعریف رأی وحدت رویه:
رأی وحدت رویه، تصمیمی است که هیأت عمومی دیوان عالی کشور برای ایجاد وحدت در رویه قضایی صادر میکند، وقتی که دادگاهها در تفسیر یا اجرای یک ماده قانونی اختلاف دارند.
با اینکه رأی وحدت رویه صریح برای ماده ۶۹۸ صادر نشده، ولی در رویه قضات و شعب مختلف دادگاهها در موارد زیر اختلافاتی پیش آمده است:
۱. آیا اثبات دروغ بودن مطلب شرط است؟
برخی قضات معتقدند که باید کذب بودن مطلب حتماً اثبات شود، در حالیکه بعضی دیگر صرف اظهار بدون دلیل را کافی برای تحقق جرم میدانند.
۲. مرز بین آزادی بیان و نشر اکاذیب چیست؟
در موارد انتقادی، رسانهای یا سیاسی، همیشه این پرسش مطرح است که آیا فرد «نقد کرده» یا «اکاذیب منتشر کرده». برخی رویهها از آزادی بیان حمایت کردهاند و برخی آن را مشمول جرم دانستهاند.
رأی وحدت رویه مرتبط (غیرمستقیم):
یکی از آرای نزدیک به موضوع (در مورد افتراء ولی با پیوستگی مفهومی به نشر اکاذیب):
رأی وحدت رویه شماره ۲۳۵ – مورخ ۱۳۴۳/۰۳/۲۰:
در این رأی آمده است: «در افتراء و اظهار اکاذیب، دروغ بودن نسبت دادهشده باید ثابت شود و صرف بیان آن بدون دلیل نمیتواند موجب مجازات باشد.»
این رأی گرچه مربوط به افتراست، اما در تفسیر ماده ۶۹۸ نیز توسط قضات بهعنوان مبنا استفاده میشود. زیرا آنجا هم بحث دروغ بودن و سوءنیت مطرح است.
نتیجه:
رأی وحدت رویه صریح و مستقل درباره ماده ۶۹۸ (نشر اکاذیب) وجود ندارد.
اما آراء قضایی و نظرات حقوقدانان تأکید دارند که:
دروغ بودن مطلب باید قابل اثبات باشد.
سوءنیت (قصد ضرر یا تشویش اذهان) باید وجود داشته باشد.
نقد صادقانه با نشر اکاذیب تفاوت دارد.
ماده قانونی تشویش اذهان عمومی :
در قوانین جزایی ایران، عنوان مجرمانهی «تشویش اذهان عمومی» بهطور مستقل و صریح در قالب یک ماده جداگانه نیامده است، اما این عنوان در دل ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مورد اشاره قرار گرفته و مبنای قانونی برای رسیدگی به این جرم محسوب میشود.
ماده قانونی مربوط به تشویش اذهان عمومی:
ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات – مصوب ۱۳۷۵):
«هرکس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی، اکاذیبی اظهار کند یا با همان مقاصد، نوشته یا شکوائیهای برخلاف حقیقت تقدیم مقامات کند، اعم از اینکه به امضاء یا بدون امضاء باشد، به حبس از دو ماه تا دو سال یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد.»
در این ماده بهصورت قید هدف از ارتکاب جرم آمده است. یعنی اگر کسی به قصد ایجاد تشویش در جامعه، مطالب دروغ منتشر کند، مشمول این ماده خواهد بود.
جرم مستقل نیست
تشویش اذهان عمومی بهتنهایی جرمانگاری نشده، بلکه وقتی با نشر اکاذیب یا اقدامات دیگر همراه باشد، جرم محسوب میشود.
مجازات
۲ ماه تا ۲ سال حبس یا تا ۷۴ ضربه شلاق (تعزیری درجه ۶ تا ۷)
در فضای مجازی:
برای مواردی که تشویش اذهان عمومی از طریق اینترنت یا شبکههای اجتماعی انجام میشود، ماده ۱۸ قانون جرایم رایانهای نیز قابل استناد است:
ماده ۱۸ قانون جرایم رایانهای (مصوب ۱۳۸۸):
جرم نشر اکاذیب تشویش اذهان عمومی
«هرکس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی، از طریق سامانههای رایانهای یا مخابراتی اکاذیبی را منتشر یا در دسترس دیگران قرار دهد، به حبس از ۹۱ روز تا ۲ سال یا جزای نقدی از ۵ تا ۴۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم میشود.»
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید
جرم نشر اکاذیب تشویش اذهان عمومی به معنای انتشار اطلاعات نادرست یا گمراهکنندهای است که موجب نگرانی، اضطراب یا ایجاد اختلال در نظم جامعه میشود و میتواند پیگرد قانونی داشته باشد.جهت رزرو وقت مشاوره با وکیل پایه یک دادگستری با شماره ۰۹۱۲۸۳۹۴۴۸۳ تماس حاصل فرمائید.
جرم نشر اکاذیب تشویش اذهان عمومی
احکام واقعی:
نشر اکاذیب یعنی انتشار یا اظهار مطالب دروغ و خلاف واقع با قصد آسیب زدن به دیگران یا ایجاد تشویش در جامعه.
مجازات نشر اکاذیب:
۱. طبق ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات):
حبس: از ۲ ماه تا ۲ سال
یا شلاق: تا ۷۴ ضربه
یا ترکیبی از هر دو
۲. اگر در فضای مجازی انجام شود (طبق ماده ۱۸ قانون جرایم رایانهای):
حبس: از ۹۱ روز تا ۲ سال
یا جزای نقدی: از ۵۰۰ هزار تومان تا ۴ میلیون تومان
یا هر دو
« با تشکر از وقتی که برای مطالعه این مطلب قرار دادید، شما می توانید با استفاده از قسمت نظرات سوالات حقوقی خود را مطرح کنید تا ما در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگو شما باشیم ».
